حجامت وفواید آن
اما در فصل سرما بايد سكنجبين عسلى استفاده شود كه اين شربت شما را از بيمارىهاى خطرناك لقوه، برص، بهق و جذام به ارادهى خداوند ايمن خواهد داشت.
امام رضا (ع): سفارش مىكنم كه پس از حجامت يا فصد، آب انار را با مكيدن آن بنوشيد. مكيدن آب انار خون را زنده و تن را با نشاط خواهد ساخت.
پس از حجامت و فصد از خوردن غذاهاى نمكدار تا مدت ۳ ساعت بپرهيزيد، چون اگر اين پرهيز مراعات نشود، بعيد نيست كه انسان به بيمارى جرب دچار شود...»
ب - پرهيز از حجامت به هنگام گرسنگى :
از مجموعهى احاديث و روايات برمىآيد كه حجامت بايد در زمان سيرى انجام شود و انجام آن به هنگام گرسنگى مضرّ است. از امام صادقعليه السلام روايت شده كه:
« حجامت بعد از غذا خوردن باعث دفع عرق شده و قوّتبخش بدن است.»
حضرت صادقعليه السلام فرمود :
« از حجامت در حال گرسنگى بپرهيزيد.»
حضرت همچنين فرمود:
« بعد از خوردن طعام، با حجامت خون جمع مىشود و بيمارى دفع مىگردد. اما اگر قبل از خوردن غذا حجامت انجام شود، خون دفع مي شود، ولى بيمارى در بدن مىماند.»
ج - دعاى حجامت امام رضا عليه السلام :
امام رضا عليه السلام براى حجامت دعاى خاصى ذكر فرمودهاند. اين مطلب اهميت همراهى درمان روحى و دعا درمانى با درمانهاى جسمى در طبّ اسلامى را اثبات مىكند.
« وقتى خواستى حجامت كنى، چهار زانو جلوى حجّام بنشين و بگو:
اَعوذ بِالّلهِ الكَريم فى حِجامَتى مِنَ العَين فِى الدَّم وَ مِن كُلّ سوءِ وَ الاَعلالِ وَ الاَسقام وَ الاَوجاع وَ الاَمراض وَ اَسئَلُكَ العافِيةَ وَ المُعافاة وَ الشِّفاءِ مِن كُلّ داء.» (بحار، ج ۶۲ ص ۱۱۷)
يعنى: « در حجامت خود به خداوند كريم پناه مىبرم از خونريزى و از هر ناراحتي، علت، سختى و درد و مرضي و (خداوندا) از تو عافيت و اسباب عافيت و شفاى از هر بيمارى را طلب مىكنم.»
د - پرهيز از مقاربت و هيجانهاى عصبى قبل و بعد از حجامت :
امام رضاعليه السلام در رسالهى ذهبيّه مىفرمايد :
« فصد و حجامت پس از عمل جماع خوب نيست. بايد ميان جماع و حجامت و فصد، حداقل دوازده ساعت فاصله باشد... پس از حجامت نبايد بلافاصله به زنان نزديك شد.
به علاوه مقرر است كه انسان بعد از حجامت، از حركت زياد و خشم و هيجان بپرهيزد.
بهترين روز براي حجامت يكشنبه هاودوشنبه هاوپنجشنبه ها است..
نيمه دوم ماه قمري..
بهترين فصل اول بهار.اول تابستان و اول پاييز..
تفاوت خون حجامت با اهداي خون
پاسخگوي سئوالات زير آقاي حسين خيرانديش،
رئيس موسسه تحقيقات حجامت ايران مي باشد.
جناب آقاي خيرانديش، بفرماييد با وجود شتاب علم در دنياي امروزي، مي توانيم از "حجامت" به عنوان يك روش درماني استفاده كنيم؟
هر روش درماني كه سابقه ي بيشتري داشته باشد، از نظر علمي معتبرتر به حساب مي آيد، زيرا تجربيات درماني مثبت يا منفي به معناي حيات انسان ها يا اتلاف جان انسان هاست.
وقتي گفته مي شود يك روش درماني هزار ساله يا هفت هزار ساله، يعني ميلياردها انسان در طول سال هاي متمادي، اين روش درماني را تجربه كرده اند و از آن بهره گرفته اند، بنابراين ما حق نداريم تجربياتي را كه به قيمت جان انسان ها تمام شده است، به راحتي زير پا يا كنار بگذاريم.
اين كه برخي مي گويند روش درماني قديمي به جرم قديمي بودن منسوخ است، از نظر علمي استدلال غيرعقلايي و غيرعلمي است، زيرا اگر بخواهيم هر روشي را جايگزين كنيم، بايد دوباره جان انسان ها را ملاك تجربه قرار دهيم تا بعد از سال ها بفهميم اين روش درماني مفيد هست يا خير؟
۲- در بين روش هاي طب سنتي، چه روشي مي تواند براي درمان همواره مورد استفاده قرار گيرد؟
در بين مجموعه ي روش هاي طبي كه شامل استفاده از گياهان دارويي، داروهاي معدني و حيواني و رفتارهاي درماني است، تنها رفتار استراتژيك، فراگير و عميق مورد استفاده در تمامي طول عمر از طفوليت تا كهنسالي، "حجامت" است كه به منظور درمان يا پيشگيري انجام مي شود.
انسان براي پيشگيري از ابتلا به بيماري ها مي تواند با سالي حداقل يك يا دو مرتبه حجامت کردن، بسيار كمتر در معرض بيماري قرار گيرد و براي درمان به تناسب نوع بيماري، مزاج و طبع خود مي تواند از يک نوع حجامت خاص به صورت حجامت گرم و خشك (بادكش) يا حجامت تر(خون گيري) استفاده کند.
در مؤسسه ي تحقيقات حجامت ايران بيش از۴۰ طرح براي حجامت گرم و خشك و حدود ۷۰ طرح براي حجامت تر طراحي شده و هم اكنون توسط پزشكان اجرا مي شود.
بنابراين اولاً همه ي حجامت ها خون گيري نيست. ثانياً ميزان دفع خون نقش اساسي در درمان ندارد، به طوري كه حتي با گرفتن تنها ۳ سي سي خون مي توانيم به درمان برسيم و بالاترين حجم خون در حجامت ۳۰ تا ۵۰ سي سي است و جريان خون بعد از آن قطع مي شود.
پس نگراني در مورد كاهش حجم خون بي مورد است. ضمن اين كه درمان به وسيله ي حجامت براي بيماري هاي مختلف فرق دارد. مثلاً حجامت بيمار مبتلا به سردرد ميگرني با بيمار ديابتي يا بيمار داراي ديسكوپاتي (بيماري هاي مربوط به ديسک) با بيمار سياتالژي(مربوط به عصب سياتيک) متفاوت است.
خون اهدا شده هم مورد استفاده قرار مي گيرد، در حالي كه خون حجامت دور ريخته مي شود؟ آيا خون وريد(اهدا شده) با خون حجامت تفاوتي دارد؟
در طرحي پژوهشي كه در بيمارستان لقمان حكيم تهران انجام شد، فاكتورهاي بيوشيمي موجود در خون وريدي(خون اهدا شده) را با خون حجامت، هم زمان مقايسه کرديم كه تفاوت هاي فاحشي مشاهده گرديد. طوري كه فقط ميزان كلسترول خون حجامت، ۵/۲ برابر بيشتر از خون وريد بود، بنابراين براي كاهش ميزان كلسترول خون، انجام حجامت بسيار مفيد است.
هم زمان سم موجود در خون حجامت را با سم خون وريدي مقايسه كرديم كه دريافتيم سم موجود در خون حجامت ۲۳ برابر سم خون وريدي بود كه با توجه به فراواني مسموميت هاي غذايي، شيميايي، آلرژيك و تنفسي كه بر اثر پراكندگي سرب و آلاينده هاي ديگر در محيط هاي صنعتي و عمومي و شهرهاي بزرگ وجود دارد، حجامت براي مقابله با اين تهديدات جاني كافي است.
جالب است بدانيد كه پيامبراكرم(ص)، حضرت علي(ع) و امام صادق(ع) اين موضوع را متذكر شده اند كه "سم از هر كجا وارد بدن شود، از محل حجامت خارج مي شود" يا "از موضع حجامت، چيزي جز سم دفع نمي شود".
رسول اكرم (ص) در حديث شب معراج مي فرمايند :
وقتي به آسمان هفتم صعود كردم هيچ ملكي از من گذر نكرد مگر اين كه گفت : اي محمد حجامت كن و امتت را به حجامت امر بفرما.
بحار ج ۶۲ ص ۳۰۰ باب ۸۹
پيامبر اكرم در روايتي در نهج الفصاحه آمده پنج چيز را از سنتهاي پيامبران الهي معرفي كرده اند كه عبارتند از : حيا ، حلم ، حجامت ، مسواك و عطر زدن.
كافي ج ۶ ص ۴۸۴
امام علي (ع):
به درستي كه حجامت بدن را سالم و عقل را نيرومند مي گرداند.
بحار ج ۶۲ ص ۱۱۴ و ج ۱۰ ص ۸۹
امام رضا (ع):
رسول خدا فرمودند: اگر در چيزي شفا وجود داشته باشد پس در تيغ حجّام است يا در شربتي عسل.
وسائل ج۱۷ص ۵۴۱-
قبل و بعد از حجامت چه نکاتي را بايد رعايت کرد؟
اگر مي خواهيد حجامتي موفق، بي درد سر و موثر داشته باشيد مقاله زير را بخوانيد
الف - خوراك قبل و بعد از حجامت:
ائمهى معصومين(ع) در احاديث خود به خوراك مناسب براى قبل و بعد از حجامت اشاره فرمودهاند كه در اينجا برخى از آنها را بيان مىكنيم :
۱- در روايتى از عبدالملك نوفلى آمده كه بر امام صادق(ع) وارد شدم. در دست ايشان انارى ديدم. فرمود:
« انارى بياور، چرا كه من از هيچ چيز به اندازهى شريك گرفتن در خوردن انار ناراحت نمىشوم. سپس حجامت نمود و امر فرمود كه حجامت كنم و من نيز حجامت كردم. سپس انار ديگرى خواست...»
2- در روايت ديگرى حميرى مىگويد: « به امام صادق(ع) نامه نوشتم و عرض كردم كه من خون و صفرا دارم. زمانى كه حجامت مىكنم، صفرا بر من غلبه مىكند و زمانى كه حجامت را به تأخير مىاندازم خون به من ضرر مىرساند. نظر شما در اين مورد چيست؟
سپس حضرت به من نامه نوشت كه حجامت كن و براى تاثير حجامت ماهى تازه بخور. دوباره مسئله را سئوال كردم. ايشان نوشت حجامت كن و ماهى تازه با آب و نمك بخور. اين كار را انجام دادم و سلامت يافتم.»
البته از متن حديث چنين برمىآيد كه دستور مصرف ماهى تازه براى چنين شخصى با وضعيت خاص خود بوده است نه براى همهى مردم.
۳- مرد ديگرى روايت مىكند كه خدمت امام صادقعليه السلام بودم. حضرت، حجّام خواست و فرمود :
ابزار حجامت را بشوى و انارى خواست و ميل فرمود و پس از اين كه از حجامت فارغ شد، انار ديگرى خواست و ميل كرد و فرمود اين كار مُرار (صفرا) را فرو مىنشاند.
۴- امام حسن عسكرى عليه السلام مىفرمايد :
« بعد از حجامت انار شيرين ميل كنيد، چون انار خون را آرام مىكند و آن را در مسير خود صاف مىگرداند.»
5- يك روز امام رضا عليه السلام فرمود :
« اى معتب، براى من ماهى تازه تهيه كن. مي خواهم حجامت كنم. تهيه كردم. پس فرمود: اى معتب براى من سوپى درست كن. سوپ را براى ايشان درست كردم و حضرت از آن تناول فرمود.»
6- امام رضا عليه السلام در رسالهى ذهبيّه، فرمايش مفصّلى در مورد خوراك بعد از حجامت دارند كه قسمتى از آن را در اينجا مىآوريم:
« پس از استحمام بايد موضع فصد و حجامت را به وسيلهى پارچهى كركى يا ابريشمى يا دستمال نخى كه لطيف و نرم باشد، بپوشانيد. بعد يك حبه از تِرياق اكبر (نام يك داروى قديم) به اندازهى ماش ميل كنيد.
پس از حجامت و فصد، آب ميوه بنوشيد و اگر ميوه نيست، شربت بالنگ مصرف كنيد و در جايى كه اين امكانات وجود ندارد، بالنگ را زير دندان بگيريد و روى آن جرعهاى آب نيمگرم بنوشيد.
اما در فصل سرما بايد سكنجبين عسلى استفاده شود كه اين شربت شما را از بيمارىهاى خطرناك لقوه، برص، بهق و جذام به ارادهى خداوند ايمن خواهد داشت.
امام رضا (ع): سفارش مىكنم كه پس از حجامت يا فصد، آب انار را با مكيدن آن بنوشيد. مكيدن آب انار خون را زنده و تن را با نشاط خواهد ساخت.
پس از حجامت و فصد از خوردن غذاهاى نمكدار تا مدت ۳ ساعت بپرهيزيد، چون اگر اين پرهيز مراعات نشود، بعيد نيست كه انسان به بيمارى جرب دچار شود...»
ب - پرهيز از حجامت به هنگام گرسنگى :
از مجموعهى احاديث و روايات برمىآيد كه حجامت بايد در زمان سيرى انجام شود و انجام آن به هنگام گرسنگى مضرّ است. از امام صادقعليه السلام روايت شده كه:
« حجامت بعد از غذا خوردن باعث دفع عرق شده و قوّتبخش بدن است.»
حضرت صادقعليه السلام فرمود :
« از حجامت در حال گرسنگى بپرهيزيد.»
حضرت همچنين فرمود:
« بعد از خوردن طعام، با حجامت خون جمع مىشود و بيمارى دفع مىگردد. اما اگر قبل از خوردن غذا حجامت انجام شود، خون دفع مي شود، ولى بيمارى در بدن مىماند.»
ج - دعاى حجامت امام رضا عليه السلام :
امام رضا عليه السلام براى حجامت دعاى خاصى ذكر فرمودهاند. اين مطلب اهميت همراهى درمان روحى و دعا درمانى با درمانهاى جسمى در طبّ اسلامى را اثبات مىكند.
« وقتى خواستى حجامت كنى، چهار زانو جلوى حجّام بنشين و بگو:
اَعوذ بِالّلهِ الكَريم فى حِجامَتى مِنَ العَين فِى الدَّم وَ مِن كُلّ سوءِ وَ الاَعلالِ وَ الاَسقام وَ الاَوجاع وَ الاَمراض وَ اَسئَلُكَ العافِيةَ وَ المُعافاة وَ الشِّفاءِ مِن كُلّ داء.» (بحار، ج ۶۲ ص ۱۱۷)
يعنى: « در حجامت خود به خداوند كريم پناه مىبرم از خونريزى و از هر ناراحتي، علت، سختى و درد و مرضي و (خداوندا) از تو عافيت و اسباب عافيت و شفاى از هر بيمارى را طلب مىكنم.»
د - پرهيز از مقاربت و هيجانهاى عصبى قبل و بعد از حجامت :
امام رضاعليه السلام در رسالهى ذهبيّه مىفرمايد :
« فصد و حجامت پس از عمل جماع خوب نيست. بايد ميان جماع و حجامت و فصد، حداقل دوازده ساعت فاصله باشد... پس از حجامت نبايد بلافاصله به زنان نزديك شد.
به علاوه مقرر است كه انسان بعد از حجامت، از حركت زياد و خشم و هيجان بپرهيزد.
بهترين روز براي حجامت يكشنبه هاودوشنبه هاوپنجشنبه ها است..
نيمه دوم ماه قمري..
بهترين فصل اول بهار.اول تابستان و اول پاييز..
تفاوت خون حجامت با اهداي خون
پاسخگوي سئوالات زير آقاي حسين خيرانديش،
رئيس موسسه تحقيقات حجامت ايران مي باشد.
جناب آقاي خيرانديش، بفرماييد با وجود شتاب علم در دنياي امروزي، مي توانيم از "حجامت" به عنوان يك روش درماني استفاده كنيم؟
هر روش درماني كه سابقه ي بيشتري داشته باشد، از نظر علمي معتبرتر به حساب مي آيد، زيرا تجربيات درماني مثبت يا منفي به معناي حيات انسان ها يا اتلاف جان انسان هاست.
وقتي گفته مي شود يك روش درماني هزار ساله يا هفت هزار ساله، يعني ميلياردها انسان در طول سال هاي متمادي، اين روش درماني را تجربه كرده اند و از آن بهره گرفته اند، بنابراين ما حق نداريم تجربياتي را كه به قيمت جان انسان ها تمام شده است، به راحتي زير پا يا كنار بگذاريم.
اين كه برخي مي گويند روش درماني قديمي به جرم قديمي بودن منسوخ است، از نظر علمي استدلال غيرعقلايي و غيرعلمي است، زيرا اگر بخواهيم هر روشي را جايگزين كنيم، بايد دوباره جان انسان ها را ملاك تجربه قرار دهيم تا بعد از سال ها بفهميم اين روش درماني مفيد هست يا خير؟
۲- در بين روش هاي طب سنتي، چه روشي مي تواند براي درمان همواره مورد استفاده قرار گيرد؟
در بين مجموعه ي روش هاي طبي كه شامل استفاده از گياهان دارويي، داروهاي معدني و حيواني و رفتارهاي درماني است، تنها رفتار استراتژيك، فراگير و عميق مورد استفاده در تمامي طول عمر از طفوليت تا كهنسالي، "حجامت" است كه به منظور درمان يا پيشگيري انجام مي شود.
انسان براي پيشگيري از ابتلا به بيماري ها مي تواند با سالي حداقل يك يا دو مرتبه حجامت کردن، بسيار كمتر در معرض بيماري قرار گيرد و براي درمان به تناسب نوع بيماري، مزاج و طبع خود مي تواند از يک نوع حجامت خاص به صورت حجامت گرم و خشك (بادكش) يا حجامت تر(خون گيري) استفاده کند.
در مؤسسه ي تحقيقات حجامت ايران بيش از۴۰ طرح براي حجامت گرم و خشك و حدود ۷۰ طرح براي حجامت تر طراحي شده و هم اكنون توسط پزشكان اجرا مي شود.
بنابراين اولاً همه ي حجامت ها خون گيري نيست. ثانياً ميزان دفع خون نقش اساسي در درمان ندارد، به طوري كه حتي با گرفتن تنها ۳ سي سي خون مي توانيم به درمان برسيم و بالاترين حجم خون در حجامت ۳۰ تا ۵۰ سي سي است و جريان خون بعد از آن قطع مي شود.
پس نگراني در مورد كاهش حجم خون بي مورد است. ضمن اين كه درمان به وسيله ي حجامت براي بيماري هاي مختلف فرق دارد. مثلاً حجامت بيمار مبتلا به سردرد ميگرني با بيمار ديابتي يا بيمار داراي ديسكوپاتي (بيماري هاي مربوط به ديسک) با بيمار سياتالژي(مربوط به عصب سياتيک) متفاوت است.
خون اهدا شده هم مورد استفاده قرار مي گيرد، در حالي كه خون حجامت دور ريخته مي شود؟ آيا خون وريد(اهدا شده) با خون حجامت تفاوتي دارد؟
در طرحي پژوهشي كه در بيمارستان لقمان حكيم تهران انجام شد، فاكتورهاي بيوشيمي موجود در خون وريدي(خون اهدا شده) را با خون حجامت، هم زمان مقايسه کرديم كه تفاوت هاي فاحشي مشاهده گرديد. طوري كه فقط ميزان كلسترول خون حجامت، ۵/۲ برابر بيشتر از خون وريد بود، بنابراين براي كاهش ميزان كلسترول خون، انجام حجامت بسيار مفيد است.
هم زمان سم موجود در خون حجامت را با سم خون وريدي مقايسه كرديم كه دريافتيم سم موجود در خون حجامت ۲۳ برابر سم خون وريدي بود كه با توجه به فراواني مسموميت هاي غذايي، شيميايي، آلرژيك و تنفسي كه بر اثر پراكندگي سرب و آلاينده هاي ديگر در محيط هاي صنعتي و عمومي و شهرهاي بزرگ وجود دارد، حجامت براي مقابله با اين تهديدات جاني كافي است.
جالب است بدانيد كه پيامبراكرم(ص)، حضرت علي(ع) و امام صادق(ع) اين موضوع را متذكر شده اند كه "سم از هر كجا وارد بدن شود، از محل حجامت خارج مي شود" يا "از موضع حجامت، چيزي جز سم دفع نمي شود".
بسم الله الرحمن الرحیم